Z tego artykułu dowiesz się:
Sygnalistą jest osoba fizyczna, która zgłasza lub ujawnia publicznie informację o naruszeniu prawa uzyskaną w kontekście związanym z pracą.
Zasady określa ustawa z 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów (Dz.U. 2024 poz. 928), wdrażająca dyrektywę UE 2019/1937.
Ochrona działa od chwili zgłoszenia – pod warunkiem że zgłaszający miał wtedy uzasadnione podstawy sądzić, że informacja jest prawdziwa i że stanowi informację o naruszeniu prawa.
Ważne: świadome zgłoszenie nieprawdy jest zagrożone karą pozbawienia wolności do 2 lat.
Status sygnalisty nie zależy od formy zatrudnienia ani od pełnionej funkcji. Może nim zostać m.in.:
Tę samą ochronę mają osoby pomagające w zgłoszeniu oraz powiązane z sygnalistą. Ustawa zakazuje wobec nich działań odwetowych – m.in. wypowiedzenia umowy, obniżki wynagrodzenia, pominięcia przy awansie, mobbingu i dyskryminacji.
Katalog naruszeń jest zamknięty, a opisuje go art. 3 ust. 1 ustawy.
Dokument wskazuje 17 obszarów – m.in. korupcję, zamówienia publiczne, usługi i rynki finansowe, przeciwdziałanie praniu pieniędzy, ochronę środowiska, zdrowie publiczne, bezpieczeństwo sieci teleinformatycznych, ochronę prywatności i danych osobowych oraz interesy finansowe Skarbu Państwa i Unii Europejskiej.
Warto wiedzieć, że prawo pracy wypadło z katalogu na ostatnim etapie prac legislacyjnych. Mobbing czy dyskryminacja nie dają więc statusu sygnalisty w rozumieniu ustawy.
Co ważne, spółka może objąć procedurą wewnętrzną także naruszenia własnych regulaminów i standardów etycznych – takich zgłoszeń nie da się jednak skierować na zewnątrz ani ujawnić publicznie.
Sygnalista może podążać jedną z trzech ścieżek:
1. Zgłoszenie wewnętrzne – kanałem utworzonym w samej organizacji.
2. Zgłoszenie zewnętrzne – do Rzecznika Praw Obywatelskich albo organu publicznego właściwego do działań następczych.
3. Ujawnienie publiczne – w wyjątkowych sytuacjach wskazanych w ustawie, np. gdy zgłoszenie nie spotkało się z reakcją.
Kolejność jest dowolna. Sygnalista może dokonać zgłoszenia zewnętrznego bez uprzedniego zgłoszenia wewnętrznego – zarząd dowiaduje się wtedy o sprawie od regulatora, a nie od własnego działu compliance. Procedura może też dopuszczać zgłoszenia anonimowe.
Przepisy o zgłoszeniach zewnętrznych obowiązują od 25 grudnia 2024 r., a RPO przyjmuje zgłoszenia od 27 grudnia 2024 r.
Do końca 2025 r. trafiło do Rzecznika 690 spraw, z czego 223 spełniły ustawowe warunki.
Obowiązek dotyczy podmiotów, na rzecz których pracę zarobkową wykonuje co najmniej 50 osób – według stanu na 1 stycznia lub 1 lipca danego roku.
Do progu wlicza się pracowników w przeliczeniu na pełne etaty oraz osoby pracujące za wynagrodzeniem na innej podstawie, jeżeli same nie zatrudniają do tego rodzaju pracy innych osób.
Próg nie dotyczy podmiotów działających w zakresie usług, produktów i rynków finansowych, przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, bezpieczeństwa transportu oraz ochrony środowiska – ubezpieczyciele, firmy leasingowe czy biura rachunkowe wdrażają procedurę niezależnie od liczby zatrudnionych.
Sama procedura wymaga konsultacji ze związkami zawodowymi albo przedstawicielami zatrudnionych.
Osoba odpowiedzialna za ustanowienie procedury, która tego nie robi albo przygotowuje ją z istotnym naruszeniem wymogów ustawy, popełnia wykroczenie zagrożone karą grzywny.
Członek kierownictwa firmy może znaleźć się w sprawie sygnalisty w trzech rolach.
1. Menedżer zgłasza nieprawidłowości albo składa zeznania
To on jest sygnalistą albo organ wzywa go do złożenia zeznań w związku z cudzym zgłoszeniem. Działa w interesie spółki, a mimo to potrzebuje własnego prawnika, żeby zabezpieczyć swoją sytuację.
2. Zgłoszenie dotyczy menedżera
Przedmiotem postępowania wyjaśniającego stają się jego decyzje lub zaniechania. Pojawiają się wezwania do wyjaśnień i żądania dokumentów, a sprawa może przerodzić się w dochodzenie. Zarzut sprowadza się nierzadko do rażącego niedbalstwa w nadzorze nad obszarem, którego dotyczy zgłoszenie.
3. Menedżer z zarzutem odwetu
Sygnalista, który po zgłoszeniu traci premię, awans albo pracę, może zarzucić spółce i konkretnym osobom działania odwetowe. Ciężar dowodu, że działanie nie było odwetem, spoczywa na pracodawcy – broni się więc spółka, którą menedżer reprezentuje. Sygnaliście przysługuje odszkodowanie w wysokości nie niższej niż przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej za poprzedni rok albo zadośćuczynienie.
Osobiste ryzyko menedżera ma natomiast charakter karny:
W podstawowym zakresie ubezpieczenie D&O chroni prywatny majątek osób podejmujących decyzje zarządcze przed finansowymi skutkami roszczeń związanych z pełnioną funkcją. W Leadenhall Insurance ochrony udzielamy jako coverholder rynku Lloyd’s.
Zakres ochrony opiera się na kilku klauzulach:
Z ubezpieczenia mogą być pokryte koszty obrony: sądowe i pozasądowe koszty, opłaty i wydatki, w tym opinie prawne, podatkowe i eksperckie.
Ochrona działa na całym świecie, przez całą dobę. Pełny zakres, definicje, limity i wyłączenia znajdują się w warunkach ubezpieczenia Leadenhall D&O.
Podstawowy zakres ochrony wymaga roszczenia wobec menedżera. W sprawie sygnalisty rachunek od kancelarii przychodzi wcześniej i dlatego polisę trzeba rozszerzyć.
Rozszerzenie o „klauzulę sygnalistów” pokrywa konieczne, uzasadnione i niezbędne koszty obrony poniesione przez członka kierownictwa w związku ze:
Ochrona działa, gdy oba zdarzenia wystąpią po raz pierwszy w okresie ubezpieczenia i gdy ubezpieczyciel wyrazi uprzednią pisemną zgodę na poniesienie kosztów. Bez tego rozszerzenia menedżer występujący jako zgłaszający lub świadek zostaje z rachunkiem sam.
W każdej z ról, w jakich członek zarządu może znaleźć się w sprawie sygnalisty, wraca ten sam problem: koszty obrony ponosi osobiście.
Polisa D&O pozwala przenieść związane z tym koszty obrony na ubezpieczyciela, o ile zawiera odpowiednie rozszerzenie. Zakres i limit odpowiedzialności dobierzesz z naszymi doradcami – sprawdź ubezpieczenie D&O albo napisz do nas.
Niniejszy materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Szczegółowe informacje o produkcie, w tym zakres ochrony, wyłączenia odpowiedzialności (sytuacje, w których świadczenie nie przysługuje) oraz definicje, znajdują się w Warunkach Ubezpieczenia oraz w Karcie Produktu, dostępnych na stronie internetowej https://www.leadenhall.com.
Z tego artykułu dowiesz się:
Sygnalistą jest osoba fizyczna, która zgłasza lub ujawnia publicznie informację o naruszeniu prawa uzyskaną w kontekście związanym z pracą.
Zasady określa ustawa z 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów (Dz.U. 2024 poz. 928), wdrażająca dyrektywę UE 2019/1937.
Ochrona działa od chwili zgłoszenia – pod warunkiem że zgłaszający miał wtedy uzasadnione podstawy sądzić, że informacja jest prawdziwa i że stanowi informację o naruszeniu prawa.
Ważne: świadome zgłoszenie nieprawdy jest zagrożone karą pozbawienia wolności do 2 lat.
Status sygnalisty nie zależy od formy zatrudnienia ani od pełnionej funkcji. Może nim zostać m.in.:
Tę samą ochronę mają osoby pomagające w zgłoszeniu oraz powiązane z sygnalistą. Ustawa zakazuje wobec nich działań odwetowych – m.in. wypowiedzenia umowy, obniżki wynagrodzenia, pominięcia przy awansie, mobbingu i dyskryminacji.
Katalog naruszeń jest zamknięty, a opisuje go art. 3 ust. 1 ustawy.
Dokument wskazuje 17 obszarów – m.in. korupcję, zamówienia publiczne, usługi i rynki finansowe, przeciwdziałanie praniu pieniędzy, ochronę środowiska, zdrowie publiczne, bezpieczeństwo sieci teleinformatycznych, ochronę prywatności i danych osobowych oraz interesy finansowe Skarbu Państwa i Unii Europejskiej.
Warto wiedzieć, że prawo pracy wypadło z katalogu na ostatnim etapie prac legislacyjnych. Mobbing czy dyskryminacja nie dają więc statusu sygnalisty w rozumieniu ustawy.
Co ważne, spółka może objąć procedurą wewnętrzną także naruszenia własnych regulaminów i standardów etycznych – takich zgłoszeń nie da się jednak skierować na zewnątrz ani ujawnić publicznie.
Sygnalista może podążać jedną z trzech ścieżek:
1. Zgłoszenie wewnętrzne – kanałem utworzonym w samej organizacji.
2. Zgłoszenie zewnętrzne – do Rzecznika Praw Obywatelskich albo organu publicznego właściwego do działań następczych.
3. Ujawnienie publiczne – w wyjątkowych sytuacjach wskazanych w ustawie, np. gdy zgłoszenie nie spotkało się z reakcją.
Kolejność jest dowolna. Sygnalista może dokonać zgłoszenia zewnętrznego bez uprzedniego zgłoszenia wewnętrznego – zarząd dowiaduje się wtedy o sprawie od regulatora, a nie od własnego działu compliance. Procedura może też dopuszczać zgłoszenia anonimowe.
Przepisy o zgłoszeniach zewnętrznych obowiązują od 25 grudnia 2024 r., a RPO przyjmuje zgłoszenia od 27 grudnia 2024 r.
Do końca 2025 r. trafiło do Rzecznika 690 spraw, z czego 223 spełniły ustawowe warunki.
Obowiązek dotyczy podmiotów, na rzecz których pracę zarobkową wykonuje co najmniej 50 osób – według stanu na 1 stycznia lub 1 lipca danego roku.
Do progu wlicza się pracowników w przeliczeniu na pełne etaty oraz osoby pracujące za wynagrodzeniem na innej podstawie, jeżeli same nie zatrudniają do tego rodzaju pracy innych osób.
Próg nie dotyczy podmiotów działających w zakresie usług, produktów i rynków finansowych, przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, bezpieczeństwa transportu oraz ochrony środowiska – ubezpieczyciele, firmy leasingowe czy biura rachunkowe wdrażają procedurę niezależnie od liczby zatrudnionych.
Sama procedura wymaga konsultacji ze związkami zawodowymi albo przedstawicielami zatrudnionych.
Osoba odpowiedzialna za ustanowienie procedury, która tego nie robi albo przygotowuje ją z istotnym naruszeniem wymogów ustawy, popełnia wykroczenie zagrożone karą grzywny.
Członek kierownictwa firmy może znaleźć się w sprawie sygnalisty w trzech rolach.
1. Menedżer zgłasza nieprawidłowości albo składa zeznania
To on jest sygnalistą albo organ wzywa go do złożenia zeznań w związku z cudzym zgłoszeniem. Działa w interesie spółki, a mimo to potrzebuje własnego prawnika, żeby zabezpieczyć swoją sytuację.
2. Zgłoszenie dotyczy menedżera
Przedmiotem postępowania wyjaśniającego stają się jego decyzje lub zaniechania. Pojawiają się wezwania do wyjaśnień i żądania dokumentów, a sprawa może przerodzić się w dochodzenie. Zarzut sprowadza się nierzadko do rażącego niedbalstwa w nadzorze nad obszarem, którego dotyczy zgłoszenie.
3. Menedżer z zarzutem odwetu
Sygnalista, który po zgłoszeniu traci premię, awans albo pracę, może zarzucić spółce i konkretnym osobom działania odwetowe. Ciężar dowodu, że działanie nie było odwetem, spoczywa na pracodawcy – broni się więc spółka, którą menedżer reprezentuje. Sygnaliście przysługuje odszkodowanie w wysokości nie niższej niż przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej za poprzedni rok albo zadośćuczynienie.
Osobiste ryzyko menedżera ma natomiast charakter karny:
W podstawowym zakresie ubezpieczenie D&O chroni prywatny majątek osób podejmujących decyzje zarządcze przed finansowymi skutkami roszczeń związanych z pełnioną funkcją. W Leadenhall Insurance ochrony udzielamy jako coverholder rynku Lloyd’s.
Zakres ochrony opiera się na kilku klauzulach:
Z ubezpieczenia mogą być pokryte koszty obrony: sądowe i pozasądowe koszty, opłaty i wydatki, w tym opinie prawne, podatkowe i eksperckie.
Ochrona działa na całym świecie, przez całą dobę. Pełny zakres, definicje, limity i wyłączenia znajdują się w warunkach ubezpieczenia Leadenhall D&O.
Podstawowy zakres ochrony wymaga roszczenia wobec menedżera. W sprawie sygnalisty rachunek od kancelarii przychodzi wcześniej i dlatego polisę trzeba rozszerzyć.
Rozszerzenie o „klauzulę sygnalistów” pokrywa konieczne, uzasadnione i niezbędne koszty obrony poniesione przez członka kierownictwa w związku ze:
Ochrona działa, gdy oba zdarzenia wystąpią po raz pierwszy w okresie ubezpieczenia i gdy ubezpieczyciel wyrazi uprzednią pisemną zgodę na poniesienie kosztów. Bez tego rozszerzenia menedżer występujący jako zgłaszający lub świadek zostaje z rachunkiem sam.
W każdej z ról, w jakich członek zarządu może znaleźć się w sprawie sygnalisty, wraca ten sam problem: koszty obrony ponosi osobiście.
Polisa D&O pozwala przenieść związane z tym koszty obrony na ubezpieczyciela, o ile zawiera odpowiednie rozszerzenie. Zakres i limit odpowiedzialności dobierzesz z naszymi doradcami – sprawdź ubezpieczenie D&O albo napisz do nas.
Niniejszy materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Szczegółowe informacje o produkcie, w tym zakres ochrony, wyłączenia odpowiedzialności (sytuacje, w których świadczenie nie przysługuje) oraz definicje, znajdują się w Warunkach Ubezpieczenia oraz w Karcie Produktu, dostępnych na stronie internetowej https://www.leadenhall.com.
